Từ những khu rừng mưa Sumatra đến các phòng thí nghiệm ở Tây Phi, năm người phụ nữ đang đối mặt với những thách thức cấp bách — đồng thời nhắc chúng ta về ý nghĩa thực sự của sự cam kết bền bỉ.
Trong ngành chế tác đồng hồ, “perpetual” (vĩnh cửu) theo truyền thống dùng để chỉ những cơ chế được thiết kế để hoạt động liên tục. Rolex sử dụng thuật ngữ này cho các mẫu đồng hồ tự động của mình, trong khi trong thế giới đồng hồ học, nó có lẽ được biết đến nhiều nhất qua lịch vạn niên — một complication có khả năng tự động tính toán độ dài khác nhau của các tháng và năm nhuận, chỉ cần điều chỉnh một lần mỗi thế kỷ. Tuy nhiên theo thời gian, từ này đã mang một ý nghĩa rộng hơn đối với Rolex, phản ánh sự tiếp nối dài hạn về mục đích vượt ra ngoài chính lĩnh vực chế tác đồng hồ.
Năm 1976, để đánh dấu 50 năm của Oyster — chiếc đồng hồ đeo tay chống nước đầu tiên trên thế giới — Rolex đã ra mắt Rolex Awards for Enterprise. Thay vì tôn vinh những sự nghiệp đã hoàn thành, sáng kiến này hướng đến việc hỗ trợ những con người đang theo đuổi các dự án táo bạo và đầy bất định, những dự án cần niềm tin và sự hậu thuẫn lâu dài để thành công.
Gần năm thập kỷ sau, chương trình đã phát triển thành Rolex Awards, hiện là một phần của sáng kiến Perpetual Planet Initiative rộng lớn hơn. Việc khám phá, vốn từng chỉ xoay quanh phát hiện mới, nay ngày càng gắn liền với việc bảo vệ đại dương, rừng, các loài sinh vật và cộng đồng.
Khác với nhiều giải thưởng nhìn về quá khứ, Rolex Awards chủ động hướng đến tương lai, ghi nhận những dự án có tiềm năng mang lại lợi ích cho nhân loại và hành tinh. Kể từ năm 1976, 165 Laureates thuộc 52 quốc tịch đã triển khai các dự án tại hơn 67 quốc gia. Ngoài hỗ trợ tài chính, các Laureates còn nhận được sự cố vấn dài hạn và quyền tiếp cận một mạng lưới được xây dựng để giúp công việc của họ tiếp tục tồn tại và phát triển.
Các Laureates năm 2026 là minh chứng cho tinh thần tiếp nối đó. Cả năm đều là phụ nữ đến từ Indonesia, Nigeria, Peru, Trung Quốc và Hoa Kỳ, hoạt động trong các lĩnh vực bảo tồn rừng mưa, bảo vệ động vật hoang dã, phòng chống dịch bệnh và bảo tồn các loài thụ phấn. Những lĩnh vực khác nhau, nhưng được kết nối bởi cam kết chung dành cho khoa học, cộng đồng và khả năng chống chịu dài hạn.
Farwiza Farhan Và Khu Rừng Vẫn Còn Hơi Thở
Hệ sinh thái Leuser tại Sumatra đôi khi được mô tả là nơi cuối cùng trên Trái Đất mà voi, hổ, đười ươi và tê giác cùng tồn tại trong tự nhiên. Đó là một tuyên bố phi thường — và cũng ngày càng mong manh. Phát triển và nạn phá rừng liên tục gây áp lực lên sự hội tụ hiếm có của các loài này. Nhà bảo tồn rừng Farwiza Farhan đã dành nhiều năm để bảo vệ vùng đất này. Công việc của cô đã huy động cộng đồng địa phương và dẫn dắt nhiều chiến dịch chống lại sự hủy hoại hệ sinh thái. Tuy nhiên, điều làm nên sự khác biệt trong cách tiếp cận của Farhan không chỉ nằm ở sự đối đầu. Đó là sự tham gia. Farhan tập trung trao quyền cho phụ nữ và các cộng đồng cơ sở trong việc giám sát và bảo vệ hệ sinh thái của họ. Triết lý này đơn giản nhưng mạnh mẽ: bảo tồn sẽ không thể bền vững nếu được áp đặt từ bên ngoài. Nó phải được định hình và bảo vệ bởi chính những người đang sống trong đó.
Đối với Đông Nam Á, điều này mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc. Khu vực của chúng ta sở hữu sự đa dạng sinh học khổng lồ, nhưng đồng thời cũng chịu áp lực lớn từ tăng trưởng và phát triển. Công việc của Farhan mang đến một mô hình không xem khu rừng là trở ngại cho tiến bộ, mà là một di sản đáng được gìn giữ. Rolex Award sẽ giúp mở rộng các nỗ lực do cộng đồng dẫn dắt này, tăng cường năng lực địa phương và bảo đảm rằng câu chuyện của Leuser sẽ không bị kể ở thì quá khứ. Với những người sống tại Đông Nam Á, đây là lời nhắc rằng sự tồn tại của động vật hoang dã trong khu vực không chỉ là điều khả thi, mà vẫn còn nằm trong tầm tay.
Tìm Kiếm Sự Cân Bằng Trong Những Khu Rừng Tre Của Trung Quốc
Tại miền trung Trung Quốc, nhà khoa học môi trường Binbin Li đang đối mặt với một dạng căng thẳng khác. Chưa đến 2.000 cá thể gấu trúc khổng lồ còn tồn tại trong tự nhiên, sinh sống trong các khu rừng tre cũng đồng thời là vùng chăn thả quan trọng cho gia súc. Thay vì đặt bảo tồn và sinh kế ở hai phía đối lập, Li hợp tác với cộng đồng địa phương để phát triển các giải pháp chăn thả bền vững nhằm bảo vệ cả môi trường sống lẫn thu nhập. Đó là công việc cẩn trọng và mang tính thương lượng — có lẽ ít kịch tính hơn các chiến dịch chống phá rừng, nhưng không kém phần thiết yếu. Giải thưởng sẽ cho phép cô mở rộng các giải pháp này trên nhiều dãy núi khác nhau. Đây là lời nhắc rằng sự cùng tồn tại thường là con đường khó khăn nhất — và cũng cần thiết nhất.
Khoa Học Ở Tuyến Đầu
Công việc của nhà di truyền học y khoa Pardis Sabeti diễn ra trên một mặt trận hoàn toàn khác. Trong nhiều thập kỷ, cô đã tham gia chống lại các đợt bùng phát virus tại Tây Phi. Rolex Award sẽ hỗ trợ việc phát triển một công cụ chẩn đoán di động có khả năng phát hiện bệnh truyền nhiễm tại các cộng đồng xa xôi trước khi chúng leo thang. Trong một thế giới vẫn còn bị định hình bởi dư chấn của các đại dịch toàn cầu, phát hiện sớm không còn đơn thuần là đổi mới — mà là tính cấp bách. Khả năng phát hiện ổ dịch ở giai đoạn sớm nhất có thể tạo nên khác biệt giữa việc kiểm soát được tình hình và thảm họa.
Dẫn Dắt Cộng Đồng
Tại vùng châu thổ Niger của Nigeria, Rachel Ikemeh đã cho thấy cách bảo tồn do cộng đồng dẫn dắt có thể phục hồi cả hệ sinh thái lẫn sinh kế. Được ghi nhận là người đưa loài khỉ đỏ colobus vùng Niger Delta thoát khỏi bờ vực tuyệt chủng, công việc của cô đã bảo vệ hơn 5.839 hecta rừng và ít nhất 13 loài bị đe dọa, đồng thời cải thiện sinh kế cho hơn 2.500 người. Rolex Award sẽ giúp cô xây dựng một trung tâm đào tạo nhằm nhân rộng mô hình này sang các khu vực khác.
Bảo Vệ Các Loài Thụ Phấn Tại Amazon
Và tại Peru, nhà sinh học hóa học Rosa Vásquez Espinoza đã thu hút sự chú ý đến vai trò thường bị bỏ quên của loài ong không ngòi trong rừng Amazon. Bằng cách liên kết nạn phá rừng với sự suy giảm của chúng, nghiên cứu của cô đã góp phần thúc đẩy các biện pháp bảo vệ pháp lý nhằm công nhận tầm quan trọng — và cả quyền tồn tại — của các loài thụ phấn này. Với sự hỗ trợ từ Rolex, cô sẽ mở rộng các hành lang bảo tồn phối hợp cùng cộng đồng bản địa.
Một Thế Kỷ Của Sự Bền Bỉ
Rolex Awards 2026 diễn ra cùng thời điểm kỷ niệm 100 năm của Oyster. Một thế kỷ trước, Rolex đã chế tạo nên bộ vỏ có thể chống nước và chịu áp lực. Ngày nay, thương hiệu này dành sự hỗ trợ cho những con người đang nỗ lực để rừng có thể chống chọi với cưa máy, cộng đồng có thể chống chọi với dịch bệnh, và các loài sinh vật có thể chống chọi với tuyệt chủng. Trong những tháng tới, Rolex sẽ công bố sâu hơn câu chuyện của từng Laureate, mang đến cho độc giả cơ hội theo dõi hành trình của họ. Điều đó đáng để theo dõi. Không phải vì các giải thưởng dễ dàng truyền cảm hứng, mà bởi sự cam kết bền bỉ — kiểu cam kết kéo dài hàng thập kỷ — hiếm khi trở thành tiêu đề lớn. Trong ngành đồng hồ, độ chính xác nằm ở những sai số cực nhỏ và sự hiệu chỉnh cẩn trọng. Trong bảo tồn và khoa học, nó nằm ở sự kiên nhẫn, hợp tác và bền bỉ. Rolex Awards, ở tuổi 50, nhắc chúng ta rằng sức bền thực sự hiếm khi mang tính kịch tính. Nó được xây dựng từng chút một, thông qua sự hỗ trợ ổn định và quyết tâm lặng lẽ. Cuối cùng, “Perpetual” không chỉ là một khái niệm cơ học, mà còn là một tư duy — một điều đáng để hướng tới.
